Логопед, дефектолог немесе нейропсихолог: кімге бару керек

Балада сөз аз, зейінін ұстау қиын немесе тапсырманы қалай орындайтыны түсініксіз болуы мүмкін. Сонда ата-ана бірнеше маманның бірін таңдауға тырысады. Айырмашылығын қарапайым бөлуге болады: логопед сөйлеумен жұмыс істейді, дефектолог танымдық және оқу дағдыларына қарайды, нейропсихолог баланың дамуын тек сөйлеу жағынан ғана қарастырмайды.

Логопед

• Жұмысына не кіреді: сөйлеуді іске қосу, өзіне айтылған сөзді түсіну, дыбыс қою, тыныс алу мен артикуляция.
• Әдетте қандай сұрақпен жүгінеді: сөз аз немесе жоқ; баланы түсіну қиын; ол өзіне айтылған сөзді үнемі түсіне бермейді.

Дефектолог

• Жұмысына не кіреді: ойлау, зейін мен есте сақтау, нұсқауды түсіну, оқу дағдылары және мектепке дайындық.
• Әдетте қандай сұрақпен жүгінеді: тапсырмаға зейін қою, нұсқауды орындау, ойынға қосылу немесе оқу дағдыларын меңгеру қиын.

Нейропсихолог

• Жұмысына не кіреді: зейін, есте сақтау, ойлау, қимыл және тапсырманы орындаудың өзара байланысын қарайды.
• Әдетте қандай сұрақпен жүгінеді: сұрақ тек сөйлеумен шектелмесе, дамудың жалпы көрінісін түсіну үшін; нақты бағыт диагностикадан кейін анықталады.

Бұл — бағыт беретін түсіндірме, бір белгіге қарап маман таңдаудың жолы емес. Сөйлеу, зейін және қимыл бір-біріне әсер етуі мүмкін, сондықтан кейде бірнеше маман қажет болады.

Сөйлеу алаңдатса

Бала аз сөйлесе немесе сөйлемесе, оны түсіну қиын болса, не өзіне айтылған сөзді түсінуі қиын болса, әдетте логопедке жүгінеді. Орталықта логопед сөйлеуді іске қосу, дыбыс қою, сөйлеуді түсіну, тыныс алу мен артикуляция бағыттарында жұмыс істейді. Толығырақ — Астанадағы логопед бетінде.

Бала аз сөйлейтіні себепті өздігінен түсіндірмейді. «Бала 3 жаста, бәрін түсінеді, бірақ сөйлемейді» мақаласында сөйлеуді түсіну мен сөз тіркестерінің болмауын неге мамандармен талқылау керегі жазылған.

Тапсырма мен дағдылар қиын болса

Балаға зейінін ұстау, нұсқауды орындау, есте сақтау, оқу дағдыларын меңгеру немесе мектепке дайындалу қиын болса, дефектологқа жүгінеді. Орталық дефектологтың жұмысын ойлау, зейін, есте сақтау, санау, пішін, түс, реттілік және тапсырманы аяғына дейін орындаумен байланыстырады. Толығырақ — Астанадағы дефектолог бетінде.

Нейропсихологпен қашан кеңеседі

Нейропсихолог дамуды тек сөйлеу арқылы ғана қарастырмайды: зейін, есте сақтау, ойлау және баланың тапсырма мен қимылды қалай орындайтынына назар аударуы мүмкін. «Өзгерде» мұндай қызмет бар, бірақ ата-ананың бір ғана алаңдаушылығына қарап нейропсихолог қажет деп шешуге болмайды. Бұл жалпы бағалаудан кейін талқыланады.

Неге алдымен диагностика

«Өзгерде» диагностика — балаға қандай көмек шынымен қажет екенін көрсететін дамуды кешенді бағалау. Маман сөйлеуін, мінез-құлқын, моторикасын және қарым-қатынасын қарайды. Диагностикадан кейін бірден ауызша талдау өтеді: нені көріп тұрмыз, неден бастаймыз.

Осы рет бір белгіге қарап маманды болжай бермеуге көмектеседі: талдау кезінде қандай бағыттар сәйкес келетіні, соның ішінде дәрігерге немесе орталықтан тыс көмекке жүгіну қажеттігі талқыланады. Орталық диагностикасы медициналық диагноз қоймайды; ол баланың дамуын бағалап, келесі қадамды талқылауға арналған.

Скрининг сауалнамасы байқаған нәрселерді белгілеуге көмектеседі, бірақ диагностика мен маман таңдауын алмастырмайды. ЗРР, ЗПР, ЗПРР, АСБ және СДВГ туралы бөлек оқыңыз: терминдерді түсіну маманмен сөйлесуге көмектеседі, бірақ баланы өз бетіңізше бағалауға арналмаған.